مهندسی فرهنگ عفاف1

مهندسی فرهنگ عفاف

تمایز جنسیتی و حساسیت به آن

انسان، پیش از آن که زن و مرد باشد، انسان است. انسان در مرتبه‌ی تشخص، در یکی از دو جنس زن و مرد، تعین می‌یابد. حفظ این تعین، به «عفت» است. عفت به معنای پاکدامنی و پرهیز از فساد و فحشاست. عفت، امری فطری است و هر انسان سالمی آن را باور دارد. دو وپژگی مهم عفیف، این است که «غیرت» و «حیا» دارد. انسان بی‌غیرت، عفیف نیست؛ بلکه بی‌حیاست. عفتِ انسان، دو مرکز حساس دارد: یکی مغز است و دیگری دل. برای مغز، «فکر» و آگاهی، و برای دل، «عشق» لازم است. د.

اگر این‌دو کانون، دچار افراط و تفریط شود و فکر در شناخت خود، به جهل و ناآگاهی دچار شود و دل در عشق خود به خشکی یا افراط و آلودگی دچار شود، بیماری «حساسیت به جنسیت» پدید می‌آید. در برابر بیماری حساسیت، حالت تعادل و سلامت قرار دارد. ما این حالت را با عنوان «آزادمنشی و تقوا» می‌آوریم. آزادمنشی، راستای بلندی در اعتقاد و دیانت اسلام دارد. برای تحقق آزادمنشی باید استعدادها را گسترش داد و بینش‌ها را بالا برد و از ممنوعیت‌ها کاست؛ تا جایی که جامعه به جایی برسد که هر کاری را بر اساس «علم» و «اراده» انجام دهد. برای آن‌که جامعه به این بلوغ برسد، باید ممنوعیت‌های نامشروع و استبدادی در آن کاسته شود و «آزادی» طبیعی جامعه به آن داده شود. ترنمی از این بحث را در فصل پایانی این نوشته می‌آوریم.

خدازیباست

خدا با من است

هـــر انســـانی گاهـــی لازم اســـت
بایســـــتد گوشــــه ای از دنیا و لحظه ای به آســـمان خیـــــره شود
و خیـــــلی آرام بی هیـــــــچ واســـــطه ای !
به او بگویــــــد که :
دوســـــــتش دارد . .

نکات منفی

هوس وقفس4

مقرّب محبوبى از سادگى و همراهْ باورى جدایى ندارد. او حتى در محضر حق ‏تعالى هم که نشسته است، ساده و همراه‏ باور است و این سادگى به سبب سرخوشى و مستى از لطف حق ‏تعالى است. او چنان ساده است که در حضور حق، جز حق نمى ‏پاید، و از این و آن، گفت ‏وگو ندارد:

ساده نشستم به برت ز مستى

در پى تو دل شد و فکر کس نیست

 

او وقتى با حق به مغازله مى ‏نشیند، قربان او مى ‏رود و از اعطاى سر و جان ابایى ندارد؛ هرچند بدخواهى چون داروغه ‏ى ظلمت ‏گَرد، بر او خیرگى و دریدگى داشته باشد:

مى ‏دهم این سر به رهت، عزیزم!

ترس من از خیرگىِ عسس نیست

 

مقرّب محبوبى، نه تنها یک بار، که در هر آن و هر شأنِ خود، جانى به حق ‏تعالى مى ‏بازد و همواره، چون گل، آهنگ کوچ و نواى پرپر شدن دارد:

کشته ‏ى زلف تو به هر ظهورم

در دل من نغمه فقط جَرَس نیست

 

 

مقرب محبوبى جز حق‏ تعالى نمى‏ بیند و هر پدیده‏ اى را ـ هرچه باشد ـ پذیراست و او را راه پس فرستادن چیزى و «نه» گفتن به کسى نیست و در مقابلِ هر کسى، اُذُن و گوشى شنواست:

هرچه شد از سوى تو مى ‏پذیرم

بس نکن این تحفه، رهى به پس نیست

 

عشق مقرّب محبوبى، عشقى پاک و به ‏دور از طمع، و نابِ ناب است. چنین عشقى عین خیر و مرحمت بر تمامى پدیده ‏هاست و کم‏ترین جفایى بر کسى ندارد. اما آن که کم‏ترین تیرگى و آلودگى ‏اى داشته باشد، چون خرمگسىِ مزاحم، آزار دهنده است:

عشق من آسوده ز هر جفا شد

جان و دل، آلوده چو خرمگس نیست

 

هوس وقفس3

مقرّب محبوبى از سادگى و همراهْ باورى جدایى ندارد. او حتى در محضر حق ‏تعالى هم که نشسته است، ساده و همراه‏ باور است و این سادگى به سبب سرخوشى و مستى از لطف حق ‏تعالى است. او چنان ساده است که در حضور حق، جز حق نمى ‏پاید، و از این و آن، گفت ‏وگو ندارد:

ساده نشستم به برت ز مستى

در پى تو دل شد و فکر کس نیست

 

او وقتى با حق به مغازله مى ‏نشیند، قربان او مى ‏رود و از اعطاى سر و جان ابایى ندارد؛ هرچند بدخواهى چون داروغه ‏ى ظلمت ‏گَرد، بر او خیرگى و دریدگى داشته باشد:

مى ‏دهم این سر به رهت، عزیزم!

ترس من از خیرگىِ عسس نیست

 

مقرّب محبوبى، نه تنها یک بار، که در هر آن و هر شأنِ خود، جانى به حق ‏تعالى مى ‏بازد و همواره، چون گل، آهنگ کوچ و نواى پرپر شدن دارد:

کشته ‏ى زلف تو به هر ظهورم

در دل من نغمه فقط جَرَس نیست

 

 

مقرب محبوبى جز حق‏ تعالى نمى‏ بیند و هر پدیده‏ اى را ـ هرچه باشد ـ پذیراست و او را راه پس فرستادن چیزى و «نه» گفتن به کسى نیست و در مقابلِ هر کسى، اُذُن و گوشى شنواست:

هرچه شد از سوى تو مى ‏پذیرم

بس نکن این تحفه، رهى به پس نیست

 

هوس وقفس2

شرح غزل:

غزل «هوس و قفس» غزل غم ‏انگیزى است که مناسبِ دستگاه شوشترى مى ‏باشد. این غزل بر عشق پاک و دور از هوس مقرّبان محبوبى تأکید دارد و خاطرنشان مى ‏شود هر هوسى قفسى است که عاشق را در خود زندانى مى ‏دارد:

 

عـاشقم و عشق من از هوس نیست

مـرغ دل من به پىِ قفس نیست

 

هوس در کسى است که نفس دارد و خودِ خَلقى هست. هوس‏هاس نفسانى، از مهم‏ترین برانگیزنده‏هاى توهّم و خیال در آدمى است که او را اسیر و محصور در زندان تنگ تخیلات و توهمات مى ‏سازد. هوس بر بیش‏تر افراد آدمى چیره است. هوس حتى مى‏ تواند شکل امور معنوى و قدسى به خویش بگیرد و به امور مادى نیز منحصر نمى‏ گردد. کسى مى‏ تواند از هوس، با مراتب مختلفى که دارد، رهایى داشته باشد که حق‏ تعالى تمامى شریان ‏هاى ظهورى او را پر کرده باشد و چیزى جز حق در او نباشد. او حتى باید در پیشینه ‏ى خود نیز حقانى باشد و مهر طهارت و پاکى از ازل بر او خورده باشد؛ وگرنه هیچ همتِ اکتسابى و ریاضتى نمى‏ تواند به تلاش خود، بر تخیل و توهم خویش غالب آید؛ هرچند از قدّیسان روزگار و مؤمنان عقل ‏گرایى باشد که در تعقل و خردورزى، از سرآمدان است:

شـد ز ازل، عشـق تو بـر من عیان

کـار دل و همـت این نفـس نیست

 

هوس وقفس1

هوس و قفس

در دستگاه شوشترى و گوشه‏ى حزین مناسب است

وزن عروضى: مفتعلن مفتعلن فاعلن

فاعلتن فاعلتن فاعلن

ــ U U ــ ــ U U ــ ــ U ــ

بحر: سریع مسدس مطوى مکشوف

متن غزل:

عاشقم و عشق من از هوس نیست	مرغ دل من به پىِ قفس نیست
شد ز ازل، عشق تو بر من عیان	کار دل و همت این نفس نیست
رونق عشقم شده از جمالت	عشق رخت بر دل و دیده بس نیست
زخمه بسى خورده ‏ام از نگاهت	چون که دل من به پى قبس نیست

 

ساده نشستم به برت ز مستى	در پى تو دل شد و فکر کس نیست
مى‏دهم این سر به رهت، عزیزم!	ترس من از خیرگى عسس نیست
کشته‏ ى زلف تو به هر ظهورم	در دل من نغمه فقط جرس نیست
هرچه شد از سوى تو مى‏پذیرم	بس نکن این تحفه، رهى به پس نیست
عشق من آسوده ز هر جفا شد	جان و دل آلوده به خرمگس نیست
دل ز سر چهره کشیده پرده	بى‏ خبر از تو جمله ناس و نس نیست
گفت دلم بر من مست، «حق» بس است	جان من آشفته ز هر دنس نیست
عشق نکو پاک ز آلایش است	جان و دلش بسته به خار و خس نیست

 

خطبه فدکیه 1

ظلم